Ion Gigurtu
Wstęp
Ion Gigurtu był znaczącą postacią w historii Rumunii, łączącą w sobie cechy inżyniera, ekonomisty oraz polityka. Urodził się 24 czerwca 1886 roku w Drobeta-Turnu Severin, a zmarł 24 listopada 1959 roku w Rymniku. Jego życie zawodowe i polityczne przypadało na burzliwe czasy, zarówno dla Rumunii, jak i całej Europy. Gigurtu pełnił funkcję premiera Rumunii w latach 1940–1941, co czyni go jednym z kluczowych aktorów w okresie przed II wojną światową. Artykuł ten przybliża jego życie, działalność oraz wpływ na historię Rumunii.
Wczesne życie i wykształcenie
Ion Gigurtu był synem generała Petre Gigurtu oraz Olgi. Po ukończeniu szkoły średniej w Krajowie zdecydował się na dalsze kształcenie za granicą. Wybór padł na Niemcy, gdzie studiował na Technische Universität Bergakademie we Freibergu. Tam uzyskał dyplom inżyniera górnictwa, co otworzyło mu drzwi do kariery zawodowej. Po ukończeniu studiów w latach 1912-1916 pracował jako inspektor w Ministerstwie Przemysłu i Handlu, co pozwoliło mu zdobyć cenne doświadczenie w zarządzaniu i administracji.
Działalność wojskowa i polityczna
W 1913 roku Gigurtu został powołany do służby wojskowej, gdzie pełnił funkcję oficera zwiadu podczas II wojny bałkańskiej. Jego kariera wojskowa kontynuowała się w czasie I wojny światowej, gdzie walczył w stopniu porucznika, a pod koniec wojny awansował do stopnia kapitana. Po zakończeniu wojny Gigurtu nie ograniczał się jedynie do działań wojskowych. W październiku 1919 roku był jednym z założycieli Rumuńskiego Towarzystwa Przemysłu i Handlu, co wskazuje na jego zaangażowanie w rozwój gospodarczy kraju.
Zaangażowanie polityczne
Choć początkowo nie wykazywał dużej aktywności politycznej, Gigurtu związał się z Partią Ludową Alexandru Averescu. W latach 1926-1927 zasiadał w Izbie Deputowanych, co stanowiło jego pierwszy krok na scenie politycznej. W kolejnych latach przynależał do grupy Octaviana Gogi, która opuściła szeregi Partii Ludowej. W latach trzydziestych Gigurtu zainicjował wydanie czasopisma „Libertatea”, na łamach którego publikował artykuły dotyczące polityki zagranicznej Rumunii oraz problematyki ekonomicznej.
Ministerialne stanowiska i działania rządowe
W latach 1937–1938 Gigurtu przez trzy miesiące pełnił funkcję ministra przemysłu i handlu. Jego działalność w tym czasie koncentrowała się na rozwoju przemysłu oraz zwiększeniu współpracy gospodarczej z Niemcami. W kwietniu 1938 roku nowy król Karol II przywrócił go do Najwyższej Rady Ekonomicznej, co potwierdzało jego znaczenie w rządzie. W listopadzie 1939 roku objął stanowisko ministra robót publicznych i komunikacji.
Spotkanie z Hermannem Göringiem
W obliczu narastających napięć przed II wojną światową, Ion Gigurtu został wysłany przez króla do Berlina, gdzie spotkał się z Hermannem Göringiem. Podczas tego spotkania zapewnił Niemców o niezawodności Rumunii jako sojusznika wobec nadchodzącego konfliktu z ZSRR. Jego bliskie relacje z Niemcami były wyraźnym sygnałem polityki zagranicznej Rumunii w tym trudnym okresie.
Premier Rumunii
Po dymisji rządu Gheorghe Tătărescu król powierzył Ionowi Gigurtu urząd premiera Rumunii. Jego kadencja rozpoczęła się 4 lipca 1940 roku i trwała do 5 września tego samego roku. W tym czasie Gigurtu podjął szereg działań mających na celu umocnienie relacji z Niemcami. Już w lipcu 1940 roku Rumunia opuściła Ligę Narodów i podpisała nowe porozumienia handlowe z Niemcami.
Ustawodawstwo antyżydowskie
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych aspektów rządów Gigurtu było rozszerzenie ustawodawstwa antyżydowskiego. Przyjęte zmiany doprowadziły do wprowadzenia zakazu strajków oraz ograniczenia praw osób pochodzenia żydowskiego, które nie mogły być zatrudniane w urzędach ani zawierać małżeństw z chrześcijanami. Osoby te były także zobowiązane do świadczenia nieodpłatnych prac na rzecz państwa. Te działania miały tragiczne konsekwencje dla społeczności żydowskiej w Rumunii i były odzwierciedleniem rosnącego wpływu ideologii nazistowskiej na rumuńską politykę.
Upadek rządu i późniejsze życie
Działania rządu Ion Gigurtu doprowadziły do kryzysu politycznego, szczególnie po podpisaniu II arbitrażu wiedeńskiego 30 sierpnia 1940 roku, który zdecydował o oddaniu Węgrom Północnego Siedmiogrodu pod naciskiem Niemiec. To wydarzenie przyczyniło się do dymisji rządu Gigurtu, jednak on sam pozostał na terytorium Rumunii aż do końca II wojny światowej.
Aresztowanie i procesy sądowe
Po zakończeniu wojny sytuacja polityczna uległa zmianie, a nowe władze rumuńskie aresztowały Iona Gigurtu 5 października 1944 roku. Przez kolejne lata był wielokrotnie aresztowany oraz uwalniany z decyzją nowych władz. Ostatecznie został zatrzymany po raz ostatni w nocy z 5 na 6 maja 1950 roku wraz z innymi urzędnikami związanymi z rządami Karola II
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).